Werken met taal en verhalen: 5 beroepen voor echte boekenliefhebbers

Boekenliefde klinkt als iets voor vrije avonden, een stoel bij het raam en stapels die langzaam hoger worden, maar rond boeken bestaat ook gewoon een arbeidswereld met deadlines, dozen, retouren en teksten waar na de vierde correctieronde nog steeds een fout in staat. Mensen die graag lezen en vrij snel aanvoelen waarom een verhaal blijft hangen, kunnen op veel meer plekken terecht dan alleen achter een toonbank, en het dagelijkse werk blijkt vaak een stuk praktischer dan vooraf gedacht.

Header blog Werken met taal en verhalen: 5 beroepen voor echte boekenliefhebbers

Werken met boeken: meer dan alleen lezen

Wie naar werk in deze hoek zoekt, merkt al snel dat iets met boeken eigenlijk weinig zegt. Een boekhandel zoekt iemand die op zaterdag zonder veel gedoe twintig klantvragen achter elkaar aankan, een uitgeverij iemand die rustig blijft als een manuscript later binnenkomt en een bibliotheek weer iemand die naast romans ook met digitale systemen overweg kan. Via een baan vinden op Jooble zijn vacatures in zulke richtingen naast elkaar te bekijken; dat is vooral nuttig omdat de dagelijkse werkzaamheden meestal pas in de vacature zelf zichtbaar worden. 

1. Boekverkoper: lezers helpen hun volgende boek te vinden

In een goede boekhandel gaat een gesprek zelden zoals in een nette verkooptraining. Iemand weet de titel niet meer, noemt alleen de kleur van de omslag, zoekt iets wat lijkt op een Scandinavische misdaadroman of heeft een cadeau nodig voor een kind dat eigenlijk helemaal niet graag leest. Daar begint het vak pas een beetje. Een boekverkoper moet genres en auteurs kennen, maar vooral verbanden kunnen leggen zonder van ieder advies een klein college te maken. 

Dat laatste deel wordt nogal eens vergeten wanneer mensen zeggen dat werken in een boekhandel hun droombaan is. Er zit gewoon voorraadwerk in, kassawerk, bestellingen, retouren en soms een klant die zeker weet dat een boek bestaat terwijl titel én auteursnaam niet kloppen. In gespecialiseerde winkels, bijvoorbeeld rond strips, kunst of reizen, weegt kennis van het assortiment nog zwaarder.

2. Redacteur: verhalen beter maken achter de schermen

Redactie ziet er van buiten rustig uit, bijna stil werk, maar een manuscript kan behoorlijk veel discussie opleveren. Een redacteur kijkt niet alleen of een zin lekker loopt. Die merkt ook wanneer een hoofdstuk te vroeg iets weggeeft, wanneer een schrijver na zestig pagina’s ineens een andere toon gebruikt, of wanneer drie alinea’s eigenlijk hetzelfde vertellen en niemand ze nog durft weg te halen.

Bij inhoudelijke redactie ligt het oog meer op verhaal, opbouw, argumentatie en samenhang. Taalkundige redactie zit dichter op formuleringen, spelling en rare zinnen die grammaticaal misschien mogen maar toch niet prettig lezen. Alleen lopen die twee in het echte werk nogal door elkaar. Een kromme zin kan immers ook een inhoudelijk probleem verbergen. En het lastigste deel is soms niet zien dat iets fout zit, maar een schrijver uitleggen waarom een stuk niet werkt zonder er vervolgens een heel ander boek van te maken.

3. Bibliotheekmedewerker: boeken en lezers bij elkaar brengen

De bibliotheek is ook zo’n plek waar het beeld van het beroep een beetje achterloopt op wat er binnen werkelijk gebeurt. Natuurlijk zoeken bezoekers romans, reserveringen en studieboeken, maar er komen net zo goed vragen over computers, digitale formulieren, taalactiviteiten, krantenarchieven en een wachtwoord dat gisteren nog werkte. In plaatsen waar veel verschillende talen worden gesproken kan extra talenkennis daarbij heel praktisch zijn; tussen vacatures voor werk met de Poolse taal staan bijvoorbeeld functies waarin Pools nodig is voor contact met bezoekers, klanten of collega’s.

Een bibliotheekmedewerker hoeft ondertussen echt geen wandelende catalogus te zijn. Veel belangrijker is het vermogen om van een halve vraag toch een bruikbaar antwoord te maken. Iemand zoekt informatie maar weet de bron niet, een scholier heeft materiaal nodig voor een onderwerp dat nog nauwelijks afgebakend is, een oudere bezoeker krijgt een digitaal boek niet geopend.

4. Schrijver: zelf verhalen en ideeën tot leven brengen

Schrijver is waarschijnlijk het beroep waar de meeste romantiek omheen hangt. De werkelijkheid bestaat alleen opvallend vaak uit schrappen, opnieuw beginnen, een opdracht verkeerd inschatten en een zin die na twintig minuten nog steeds niet goed staat. Een auteur werkt anders dan een reclametekstschrijver of schrijver voor websites, al gebruiken ze uiteindelijk dezelfde grondstof: taal..

Ook de opdrachtgever maakt een enorm verschil. Een tijdschrift verwacht iets anders dan een culturele organisatie, een uitgever kijkt anders naar een tekst dan een bedrijf en een kinderboek vraagt weer een ander oor voor taal. Creativiteit helpt dus, dat spreekt voor zich, maar in professioneel schrijfwerk zit ook veel discipline die niemand ziet. 

Veel schrijvers combineren daarom verschillende soorten opdrachten. Niet alleen vanwege inkomen; na dagen aan een lang verhaal kan een korte tekst prettig concreet voelen, en andersom geeft een langer project ruimte om een eigen toon wat verder uit te bouwen.. 

5. Uitgeverijmedewerker: werken aan boeken voordat ze in de winkel liggen

Bij een uitgeverij wordt pas goed zichtbaar hoeveel gewone arbeid er achter een boek zit. Een manuscript moet geredigeerd worden, maar daarnaast zijn er vormgeving, productie, verkoop, promotie, rechten en administratie. Iemand controleert een drukproef, iemand anders overlegt met boekhandels, ondertussen ontbreekt er nog beeldmateriaal voor de aankondiging en moet een auteursbiografie opnieuw worden aangeleverd omdat de vorige versie veel te lang was.

Daarom helpt een brede belangstelling voor de boekenwereld meer dan alleen veel gelezen hebben. Medewerkers moeten ongeveer begrijpen voor wie een titel bedoeld is, waar hij binnen het aanbod past en wat er praktisch moet gebeuren voordat er dozen kunnen worden verstuurd. De ene periode vraagt een nieuwe titel alle aandacht, vervolgens komt een herdruk tussendoor of schuift een planning omdat materiaal later binnenkomt. 

Wat mij aan uitgeverswerk juist interessant lijkt, is dat bijna iedereen naar hetzelfde boek kijkt maar eigenlijk met een ander probleem bezig is. Redactie wil nog een wijziging, productie bewaakt een datum, promotie heeft materiaal nodig en verkoop wil weten wanneer exemplaren echt leverbaar zijn. Dat botst soms een beetje. 

Welke baan past bij jouw liefde voor boeken?

De vijf beroepen vragen uiteindelijk om een ander soort belangstelling voor boeken. Een boekverkoper heeft brede kennis nodig maar moet vooral makkelijk met mensen kunnen praten. Een redacteur kan zich juist een half uur ergeren aan één alinea en daar, gek genoeg, plezier aan beleven. In een bibliotheek zit meer publiekswerk en digitale hulp dan vaak wordt gedacht; schrijven vraagt zelfstandigheid, terwijl een uitgeverij voor een flink deel draait op samenwerken en plannen.

Bij een vacature zou ik daarom eerder naar de werkwoorden kijken dan naar de mooie functietitel:

  1. Gaat het vooral om adviseren, schrijven of teksten verbeteren?
  2. Hoeveel tijd zit in klantcontact, administratie of planning?
  3. Wordt specifieke boekenkennis gevraagd, of vooral taalgevoel en werkervaring?
  4. Welke taken keren iedere week terug?

Daar zit meestal de echte baan verstopt. Een titel als redactiemedewerker kan bijvoorbeeld voor een groot deel uit organiseren bestaan, terwijl een algemene publieksfunctie onverwacht veel met boeken en taal te maken heeft. Opleiding en ervaring tellen natuurlijk mee, maar de werkzaamheden vertellen uiteindelijk beter of iemand er na drie maanden nog plezier in heeft. Misschien is dat ook het aardige aan werken rond boeken; de liefde voor verhalen kan de ingang zijn, alleen wat er achter die deur gebeurt is vaak veel aardser, drukker en een tikje rommeliger.

*Dit bericht kan affiliate links bevatten.

Gratis leespiratie-nieuwsbrief

Wekelijks verstuur ik een nieuwsbrief vol met leespiratie naar +- 15.000 leerkrachten. Wil je dit ook? Schrijf je in voor de leespiratie-nieuwsbrief van Kinderboekenjuf!

Dé Kinderboekenjuf

Ingrid Rijnbout-Evers

Welkom op Kinderboekenjuf.nl. Ik help leerkrachten om met mini leeslessen de leesmotivatie van kinderen te vergroten. Hierdoor lezen de kinderen met plezier, begrijpen de kinderen beter wat ze lezen en bereiken de kinderen betere leesresultaten.

Podcast

Vergelijkbare boekenblogs

Winkelwagen