‘Creatief schrijven is een geweldige manier om op eigen taal te komen. Om te ontdekken waar de woorden zijn, om te leren hoe je bij die woorden kunt komen, om woorden te vinden voor wat je denkt, ziet en voelt. Het geeft zelfvertrouwen als je weet dat je dat vermogen bij jezelf kunt aanboren. Juist leerlingen die cognitief niet zo taalvaardig zijn, komen bij creatief schrijven tot hun recht. De taal komt uit henzelf. Uit hun eigen ervaring. En de eigen ervaring is een onuitputtelijke bron.’
– Weten waar de woorden zijn –
Samenvatting

Weten waar de woorden zijn is een methodiek voor creatief schrijven. Je wordt je eerst meegenomen in alles wat je nodig hebt om tot creatief schrijven te kunnen komen en krijg je uitleg over de werking van de hersenen. Daarna vind je een heleboel lessen voor groep 1 t/m 3, gesorteerd per onderwerp. Gevolgd door de lessen voor groep 4 t/m 8. Na de bijlagen vind je nog informatie over verschillende termen, rijmen, dichtvormen, het schrijven van verhalen op school en feedback geven en ontvangen.
Weten waar de woorden zijn
De lessen zijn, waar mogelijk, opgebouwd volgens 4 fases.
- Kom binnen (introduceren, inleiden, oriënteren)
- Kijk rond (inventariseren, divergeren, onderzoeken)
- Kiezen maar (inzoomen, convergeren, uitvoeren)
- Laat maar zien (inlijsten, presenteren, evalueren)
De inhoud van deze fases wordt helder uitgelegd in het eerste hoofdstuk van het boek. Hierbij wordt ook een koppeling gemaakt met, onder andere, het leerplankader van het SLO. Deze fases zorgen ervoor dat alle leerlingen mee kunnen doen. De snelle leerlingen worden afgeremd en gestimuleerd zich verder te oriënteren, terwijl andere leerlingen de kans krijgen om goed over het onderwerp en eigen ervaringen na te denken en vertrouwen in het eigen kunnen te krijgen.
In de jaren tachtig las Gebriele Lusser Rico een artikel over een recent hersenonderzoek. Het onderzoek ging over de functies van de twee hersenhelften en creativiteit. Het onderzoek trok de aandacht van Rico terwijl ze meer over de hersenhelften te weten kwam, raakte ze er steeds meer van overtuigd dat ze haar schrijflessen anders moest vormgeven.
‘Als je het creatieve proces doorkruist met een kennisopdracht – in een woordenboek kijken of vragen hoe je dat schrijft – stop je de creatieve stroom. Door cognitieve en creatieve opdrachten te onderscheiden, kun je beter en gerichter met stelopdrachten werken. Gaat het om kennis? Dan nu even niet. Kennis komt na het creatieve proces. Pas als het creatieve proces klaar is, wordt naar de tekst gekeken. Wat heb ik geschreven? Hoe kan het beter? Hoe schrijf je dat woord precies?’
De lessen in deze methodiek zijn ingedeeld per thema. Eerst voor groep 1 t/m 3 en daarna voor groep 4 t/m 8. Per thema wordt eerst een stukje informatie gegeven en daarna volgen de lessen.

Recensie
Toen ik begon met lezen hoe de methodiek werkt, gingen mijn nekharen rechtovereind staan van een stuk dat ik las over de opbouw van het boek:
‘Omdat in groep 1 t/m 3 nog niet geschreven wordt, vind je lessen die het schrijven voorbereiden: luisteren naar verhalen en gedichten, erover praten en erover tekenen.’
Vanuit LIST werk je in groep 3 dagelijks aan creatief schrijven, waarbij kinderen geleidelijk steeds meer gaan schrijven. Als ik input zoek voor opdrachten die ik daarbij zou kunnen gebruiken, zou ik die dan wel in deze methodiek kunnen vinden?
Gelukkig blijkt dat zeker wel het geval. Er zijn in de lessen van groep 1 t/m 3 een aantal lessen waarbij de kinderen al worden uitgenodigd om te gaan schrijven en anders is dat vrij makkelijk aan de tekening toe te voegen. De woorden of de zin die de leerkracht bij de tekening schrijft, zou je de kinderen bijvoorbeeld ook zelf kunnen laten schrijven. Genoeg mogelijkheden dus!
In alle lessen, ook die van groep 4 t/m 8, zie je heel duidelijk eerst de focus op het creatieve proces. Het onderwerp verkennen, herinneringen ophalen, op meer ideeën komen door dat wat andere zeggen en pas daarna je verhaal papier zetten. Zonder daarbij na te denken over de vorm, interpunctie, spelling en dat soort dingen. Dat komt allemaal pas na het creatieve bedenk proces. Door het lezen van de uitwerking van deze methodiek ben ik me nog bewuster geworden van het belang daarvan.
Ik kijk er nu al naar uit om te zien wat voor effect het heeft als je, met de lessen uit de methodiek, zorgt voor een focus op het creatieve proces. Het spreekt me aan dat hierdoor ook de kinderen die niet zo goed zijn in taal, wel de ruimte hebben om woorden te geven aan dat wat we hebben meegemaakt.
Dit blog is geschreven door gastblogger Linda



